(14 februari 2002)

6.2 Over deze computert

Ja waarde lezers er is een verschil tussen de titel van dit hoofdstuk en wat Apple afbeeldt als eerste item van het Apple-menu. Beetje te veel Canal+ gekeken blijkbaar. Met als een gevolg een overdosis de Kromme. Niks mis mee trouwens. Computer wordt dan computert en Knopper Knoppert, al hebben we de laatste al een tijd niet meer gezien. Zijn we in het tijdperk Galaçek, Van der Vaart en Van der Gun aanbeland? Zie hiervoor de cursus Leren Ballen.

Laten we ons voorlopig tot het Apple-menu en de onderdelen daarvan bepalen. Als uitgangspositie gaan we uit van het volgende Apple-menu.

(Afb. 1)

Zou me niets verbazen als het er bij jou anders uitzag. Doet dat er toe? Neen, we lopen eerst de onderdelen door en daarna gaan we er op in hoe alles te veranderen is. Die twee bij elkaar genomen moet je een heel stuk verder helpen.

Het eerste onderdeel is Over deze computer.

(Afb. 2)

En geeft als resultaat het volgende venster.

(Afb. 3)

Dit venster geeft zoals we kunnen zien informatie over het gebruikte besturingssysteem, of en zo ja welke Enabler gebruikt is, hoeveel geheugen ingebouwd is, of virtueel geheugen geactiveerd is en zo ja waar die dan gelokaliseerd is, en hoeveel geheugen openstaande programma’s gebruiken (en misbruiken) en hoe groot het grootste ongebruikte blok is. Sommige van deze dingen behoeven nadere toelichting. Alles wat je wil weten over besturingssystemen staat in LA 1 F; het verschil tussen ingebouwd geheugen en virtueel geheugen in LA 1 A & F; net zoals waar virtueel geheugen gelokaliseerd is, waarbij tevens een staartje staat in LA 1 C; wat er wordt bedoeld met het grootste ongebruikte blok staat uitvoerig beschreven onder LA 1 A.

In LA 1 A wordt ook terloops melding gemaakt van het programma RAMDoubler van Connectix. Een programma dat buiten het kader van deze cursus valt omdat het niet in een Nederlandse versie bestaat. Toch valt de technologie van RAMDoubler niet te negeren, simpelweg omdat Apple er nooit in geslaagd is standaard hetzelfde te doen in de Mac OS. MS uit Richmond had het bedrijf al lang opgekocht en uitgerookt als het in dezelfde situatie had verkeerd. Sterker nog omdat Connectix haar patenten op de gebruikte technologieën indertijd niet goed had geregeld, heeft MS wat RAMDoubler voor DOS deed gewoon ingebouwd in Windows. Zonder daarvoor Connectix een cent te betalen overigens. Exit RAMDoubler voor de Windows wereld. Apple claimt al jaren dat ze wat RAMDoubler doet voor de Mac OS ook in zal bouwen, maar is daar tot op heden nooit in geslaagd. De verzekering van Apple dat Mac OS X daar wel in zal slagen moet dus voorlopig met vele korreltjes zout en tig slagen om de arm worden genomen. Eerst zien zei Blinde Maupie.

Wat kan RAMDoubler nu wel wat de Mac OS niet kan.

In de eerste plaats het aan programma’s toegewezen, maar door die programma’s niet gebruikte geheugen terugvorderen. Zoals we in bovenstaande afbeelding kunnen zien, kan dat om behoorlijke hoeveelheden geheugen gaan. Aan Claris Works is meer dan 48 Mb toegekend terwijl daar slechts een zeer geringe hoeveelheid van gebruikt wordt. RAMDoubler pakt dat geheugen terug, bij de Mac OS kan alleen ClarisWorks dat geheugen gebruiken.

In de tweede plaats kan RAMDoubler met de geheugen blokken schuiven en kan de Mac OS dit niet. Het gevolg hiervan is dat in bovenstaande voorbeeld als Photoshop verlaten wordt er 16,3 Mb vrijkomt. Het grootste ongebruikte blok is dan bij de Mac OS 16,3 Mb, terwijl het bij RAMDoubler 16,3 Mb + 2,1 Mb van het voorgaande grootste ongebruikte blok is. Tesamen 18,4 Mb. Als geheugen ruimte van belang is, kan dit heel erg veel uitmaken. Daarbij is de Mac OS lang niet altijd in staat het niet meer gebruikte geheugen, vrijgekomen omdat een programma afgesloten is, direct vrij te geven. Stel je hebt in bovenstaande situatie Photoshop verlaten om een programma dat meer dan 2,1 Mb aan geheugen gebruikt op te kunnen starten. Negen van de elf keer zal dit niet lukken, omdat de Mac wel aangeeft in Over deze computer dat er nu 16,3 is vrijgekomen, maar deze in praktijk nog niet beschikbaar is.

(Afb. 4)

Bovenstaande situatie wordt door dit fenomeen veroorzaakt. Dezelfde computer, de Mac OS gebruikt zelfs iets minder geheugen, maar dit maal waren voordat Illustrator, Photoshop en ClarisWorks opgestart werden, andere programma’s aktief geweest en was het vrijgekomen geheugen niet vrijgegeven.

Het is overigens niet zo dat als de Finder meer geheugen nodig heeft, omdat er bijvoorbeeld een vracht aan vensters geopend wordt, dat dan dezelfde problemen zich zullen voordoen. De Mac OS gebruikt het geheugen van beneden naar boven terwijl de programma’s boven naar beneden laden. Normaal gesproken zullen er dus slechts problemen ontstaan als het laatst geopende programma een blok in gebruik neemt dat grenst aan het geheugen blok van de Mac OS. In dat geval zal je een geheugen tekort melding krijgen als je probeert een venster te openen, en het verzoek openstaande vensters te sluiten, ook al stonden er helemaal geen vensters open en is het grootste ongebruikte blok heel erg groot. De Mac OS kan slechts dan gebruik maken van het grootste ongebruikte blok als dit zich tussen de programma geheugenruimte en de OS geheugenruimte bevindt.

Dan nog een kort woord over Dialoogvensters. Gebruikelijk is het daar een aparte module aan te weiden. Dat doe ik niet; om de simpele reden dat ik geen idee heb waar ik die zou moeten plaatsen. Dialoogvensters duiken zo af en toe op en worden gegenereerd door de Mac OS en door programma’s. Ik kies er voor om ze te beschrijven op de plaatsen waar ik van weet dat ze op plegen te duiken.

Als je probeert in de bovenste Over deze computer-situatie probeert Scriptmaker te openen krijg je het volgende dialoogvenster

(Afb. 5)

De meest simpele vorm van een dialoog: er wordt een mededeling gedaan door Scriptmaker dat er onvoldoende geheugen beschikbaar is. Hier rest ons weinig anders dan op OK te drukken. Het dialoogvenster verdwijnt en Scriptmaker start niet op. Einde oefening.

Bij het tweede Over deze computer-venster verscheen een soortgelijk dialoogvenster. Dit keer aangemaakt door GoLive.

(Afb. 6)

Dat lijkt er al een stuk meer op. Hier hebben we tenminste een keuze. We kunnen ‘Verlaat programma’ drukken en sluiten dan Photoshop af en starten GoLive op. Of we drukken op Enter en dan gebeurt hetzelfde als wanneer we ‘Verlaat programma’ klikken, want dit is de vooraf ingestelde keuze, wat aangegeven wordt door de dubbele lijn rondom de knop.

(Afb. 7)

Net zoals bij het vorige dialoogvenster, toen was er immers geen keuze.

(Afb. 8)

Drukken we op Annuleer dan blijft Photoshop open en wordt GoLive niet opgestart. Tant pis.

Waarom stelt GoLive nu voor om Photoshop af te sluiten en niet ClarisWorks of zo. Heeft GoLive stiekum een beetje de pest aan Photoshop. Is hier sprake van ‘negatieve vibraties’ zoals Yvonne, grootmeesteres van de koffieverkeerd en macrobiotisch zeer verantwoorde omelet, en bovenal iMac bezitster, dat zou noemen? En beide programma’s zijn toch van Adobe? Ja maar, GoLive is toch eigenlijk gewoon van Cyberstudio en de programmeurs willen dat weten ook:

(Afb. 9)


Waar... Waar... ‘T is waar.
Maar toch ook weer niet. Het te openen programma zoekt simpelweg naar een programma dat grenst aan het grootste ongebruikte blok (die term moet nou niet al te vaak meer voorkomen, want anders ga ik dat gewoon G.O.B. noemen; wat Roald Dahl kan , kan ik ook (G.V.M.!)).

DL: Was dat het ongeveer, kunnen we nu tot belangrijker zaken over gaan?
LA: ‘T is waar, ik heb me een beetje mee laten slepen en jullie wel erg vet laten scrollen. Toch heb ik nog wat op m’n lever maar dat doen we dan op een vers scherm.
DL: En dat moet dan het aanklikken van ‘Volgende’ rechtvaardigen en weer een nieuw module onderdeel 6.1.1b7 of zoiets. Je begint programmeurs trekjes te vertonen. Ik heb dat eerder gezien en ik kan je verzekeren: het was geen prettig gezicht.
LA: OK, dan gaat bij deze de zure appel tot de bodem toe op laag zand gespijkerd worden in de befaamde drinkbeker van Socrates.
Want diens methode volgen we hier toch? Sneeuwwitje, veiligheidsriem aangespen!
DL: Wat jij nou eens moest doen is die Plato niet zo serieus nemen. Concerto is toch veel beter! Goedkoper bovendien.

Wat nu als we het Applemenu in gaan met de Optie toets ingedrukt? Een nieuw spel en nieuwe kansen. De Optie toets wil nog wel eens zogenaamde paaseieren tevoorschijn toveren. Van die jongens die je moet zoeken dus. Je denkt over deze computer te zien te krijgen en je ziet een kanariegele Daf!

(Afb. 10)

En het resultaat is een opsomming over de medewerkers aan de Finder van ‘83 tot ‘99. Dingen veranderen. Ook bij Apple. Nu krijgt het Lisa-team, en met name Bill Atkinson, de credits die het toekomt! Dat klinkt allemaal erg vaag wellicht, maar de Naadjes geven je de mogelijkheid om ook wat dat betreft het naadje van de kous te weten.

(Afb. 11)

Ja, we zien het goed:



(Afb. 12)


Belangrijk is het allemaal natuurlijk niet, toch is het aardig om te weten dat programmeurs er over het algemeen van houden om verborgen mogelijkheden in te bouwen. Voor de Mac geldt dat normale dingen uitproberen met de Optie toets ingedrukt soms tot verrassende resultaten leidt.

Dan als allerlaatste over dit ‘Over deze computer’-gedoe. Je krijgt dit alleen te zien als je het Applemenu vanuit de Finder binnengaat. Het aardige van de Mac OS is dat een aantal zaken totaal ingebakken is, of de programmeurs dat nou leuk vinden of niet, een aantal dingen is standaard ingesteld en één daarvan is dat in welk programma je ook bevindt er altijd direct onder de appel een Over... is.


(Afb. 13)


(Afb. 14)



(Afb. 15)

LDHW: start een aantal programma’s op (we hebben het er nog niet over gehad hoe dit te doen, op je hardeschijf (dubbelklik) bevind zich een map Programma’s (tegenwoordig i.v.m. Mac OS X: Applications (Mac OS 9)) (dubbelklik), dubbelklik de icoontjes daar. Om die programma’s weer af te sluiten druk je Appeltje + Q) en kijk onder de appel.

Doe daarna hetzelfde met de Optie toets ingedrukt.